Tijdens de feestdagen: blijf af van theelichtjes
Met de feestdagen in het vooruitzicht wordt het huis vaak nog gezelliger gemaakt met kaarsjes en versiering. Voor veel mensen horen theelichtjes helemaal bij de kersttijd, net als koekjes en kerstbomen. Maar consumentenorganisaties slaan alarm: die kleine kaarsjes kunnen onverwachte gezondheids- en veiligheidsrisico’s met zich meebrengen.
Wat kaarsen doen met je gezondheid en het milieu
Theelichtjes staan in miljoenen huishoudens te branden tijdens de advent, maar volgens de Verbraucherzentrale geven ze bij verbranding schadelijke stoffen af. Elk brandend theelicht of kaars kan de concentratie van kooldioxide (CO2) binnenshuis verhogen en stikstofoxiden afgeven die de luchtwegen kunnen irriteren. Ook vormen roet en fijnstof een risico doordat ze diep in de longen doordringen. Formaldehyde (verdacht kankerverwekkend) komt ook voor, net als PAK (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), waarvan bekend is dat ze kankerverwekkend zijn.
Het flikkeren van de vlam en sterke roetafgifte maken de binnenlucht alleen maar slechter. Een eenvoudige tip: knip het lont kort voor ieder aansteken — dat geeft een stabielere, minder vervuilende vlam.
Geurkaarsen: extra risico’s
Geurkaarsen zijn populair, maar belasten de binnenlucht zwaarder dan gewone theelichtjes. Het Fraunhofer-Institut ontdekte dat geurkaarsen meer fijnstof en kankerverwekkende stoffen afgeven. Sommige geurstoffen kunnen ook allergieën en hoofdpijn veroorzaken. Nitro-moschusgeurstoffen zijn een specifiek probleem: ze zijn lastig te herkennen en hopen zich op in vetweefsel. Het Deutscher Allergie- und Asthmabund (DAAB) raadt mensen met gevoeligheden aan geurkaarsen te vermijden.
Mythes over kaarsen en ventilatie
Er circuleren mythes dat kaarsen de luchtvochtigheid verlagen en schimmel zouden voorkomen. Fabrikant Velux zegt echter dat daar “meerdere honderden kaarsen” voor nodig zouden zijn (quote). Lucht-expert Peter Tappler adviseert om bij het branden van kaarsen regelmatig te ventileren om vermoeidheid, hoofdpijn en concentratieverlies te voorkomen.
Brandveiligheid en milieu: waar je op moet letten
Hoewel theelichtjes onschuldig lijken, toonden onderzoeken van de stad Nürnberg aan dat ze een serieus brandgevaar kunnen vormen. Grote steekvlammen kunnen ontstaan als theelichtjes te dicht op elkaar staan, en de hoge hitte kan ook brandbare gassen doen ontvlammen. Veiligheidsadvies: houd minimaal tien centimeter afstand tussen kaarsen en zet ze altijd op een hittebestendige ondergrond.
Het milieu lijdt er ook onder. Veel theelichtjes zitten in aluminium-hulsjes die na enkele uren in de vuilnisbak verdwijnen. De productie van aluminium (waarvoor bauxiet wordt gewonnen) gaat vaak ten koste van tropisch regenwoud en veroorzaakt grote energieverliezen en vervuilend roodslib. Paraffine, een aardolieproduct, is niet duurzaam, en ook stearine — vaak gemaakt van palmolie — draagt bij aan ontbossing en verlies van leefgebied voor dieren, zoals genoemd in de Deutsche Umwelthilfe Kerzen-Check 2024.
Duurzame alternatieven voor theelichtjes
Er zijn gelukkig minder schadelijke opties. Bijenwas brandt schoner (maar is duur en beperkt verkrijgbaar). Öko-teelichtjes van biomassa, gemaakt van afvalvetten en zonder fossiele brandstoffen, zijn een duurzaam alternatief. Kies waar mogelijk voor kaarsen met het RAL-keurmerk. Herbruikbare theelichthouders van glas of roestvrij staal besparen op lange termijn aluminium en zijn beter voor het milieu. Navulbare theelichtjes zijn makkelijk te vinden en verminderen afval flink.
Feestverlichting hoort erbij, maar bewust kiezen kan helpen gezondheid te beschermen en het milieu te sparen. Laten we zorgen dat onze tradities gezellig blijven — en veilig.