Nederlandse rechter vernietigt huwelijk vanwege toespraak geschreven met ChatGPT
In Zwolle deed de rechtbank in april 2025 een opvallende uitspraak die laat zien waar moderne technologie en klassieke wettelijke regels elkaar raken. In die zaak werd een huwelijk niet erkend omdat tijdens de ceremonie gebruikgemaakt werd van kunstmatige intelligentie, meer bepaald ChatGPT.
Geen officiële erkenning van het huwelijk
Het betwiste huwelijk vond plaats in het noorden van Nederland. Het echtpaar — expliciet een man en een vrouw — had gekozen voor een ceremonie die zij “ontspannen” en “informeel” noemden. Een kennis trad op als “ambtenaar van de burgerlijke stand voor één dag” (een praktijk die in Nederland onder bepaalde voorwaarden is toegestaan). Belangrijk is dat er ook een echte gemeentelijke ambtenaar aanwezig was, wat vereist is voor officiële huwelijksprocedures.
Toch voldeed de door ChatGPT geschreven toespraak niet aan de vereiste wettelijke verklaring zoals vastgelegd in het Nederlands Burgerlijk Wetboek, artikel 1:67, lid 1. Daardoor werd het huwelijk juridisch nietig verklaard en bleek de huwelijksakte onterecht te zijn ingeschreven in de burgerlijke stand.
Technologie versus traditie
Tijdens de ceremonie gebruikte de uitvoerende ambtenaar ChatGPT om de huwelijkswoorden op te stellen. Zinnen als “Belooft u vandaag, morgen en voor altijd aan de zijde te staan van uw partner?” en “Om samen te lachen, samen te groeien en elkaar lief te hebben wat er ook gebeurt?” klonken poëtisch, maar misten de wettelijk verplichte verklaring die het genoemde artikel voorschrijft. Dit ontbreken was voor de rechtbank van Zwolle van doorslaggevende betekenis in hun oordeel dat het huwelijk ongeldig was.
De rechtbank stelde helder: “De toespraak toont aan dat de man en de vrouw niet de verklaring hebben afgelegd volgens artikel 1:67, lid 1 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek.” Hierdoor was het huwelijk niet geformaliseerd en was de inschrijving van het huwelijk onterecht.
Emotioneel en juridisch debat
Het echtpaar gaf aan dat zij niet op de hoogte waren van de juridische tekortkoming. Zij zeiden dat de fout buiten hun wil lag en dat de aanwezige ambtenaar hen tijdens de ceremonie niet had gewaarschuwd. Het verlies van hun huwelijksdatum had grote emotionele gevolgen, en zij verzochten de rechtbank om óf de oorspronkelijke trouwdatum te behouden, óf deze administratief erkend te laten worden.
De rechtbank bleef bij haar beslissing: hoewel het emotionele belang van de datum erkend werd, moest de wet worden nageleefd. “De rechtbank begrijpt het belang dat de huwelijksdatum op de akte voor het paar heeft, maar kan de wet niet negeren,” aldus de uitspraak. Dat leidde tot zowel juridische als emotionele teleurstelling voor het echtpaar.
Terugkijken op de zaak
De zaak zet aan tot nadenken over de rol van technologische hulpmiddelen in traditionele juridische procedures. Technologie raakt steeds meer verweven met persoonlijke en professionele situaties, terwijl de wettelijke kaders vaak traag aanpassen aan die nieuwe realiteit. Voor het paar uit Zwolle resulteerde hun poging om de ceremonie te personaliseren uiteindelijk in een onverwachte juridische kwestie.
De zaak roept ook vragen op over hoe juridische systemen in de toekomst geavanceerde technologieën zoals AI kunnen integreren zonder de kernprincipes die hen kenmerken onder druk te zetten. Het is een relevante casestudy voor toekomstige wettelijke aanpassingen en voor de manier waarop we technologie binnen het juridische kader toepassen.